Những cuốn sách lịch sử Việt tạo sức hút

Nhiều người vẫn đang than thở, hoài nghi về việc văn hóa đọc ở Việt Nam vẫn chưa được phát triển. Nhưng, nếu nhìn vào con số doanh thu có thể thấy thị trường xuất bản vẫn đang có sự tăng trưởng, với mức độ cạnh tranh khốc liệt.

Thực tế, số đầu sách có lượng xuất bản hàng vạn rất hiếm, nhưng điều gây bất ngờ là, nhiều cuốn sách lịch sử đang trở nên... "hot".

Điển hình như cuốn Lịch sử Việt Nam bằng hình do Công ty Đông A và NXB Đại học Sư phạm ra mắt tháng 9.2024, đã được nhiều đại lý sách liên tiếp đặt hàng vì bán tốt. Đây là minh chứng cho thấy sách “nặng ký” cả về độ dày (660 trang) và... túi tiền (giá bìa tới 900.000 đồng) vẫn có thể bán tốt, khi nội dung được thực hiện nghiêm túc và hấp dẫn.

Cuốn sách này thực sự là một bảo tàng sống động được in ra giấy, với gần 2.000 bức tranh, tấm ảnh, bản đồ minh họa, giúp độc giả có thể nắm được bức tranh toàn cảnh về hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc, suốt từ thời kỳ đồ đá, đồ kim khí đến sự hình thành một quốc gia hiện đại.

Lượng hình ảnh này đã tái hiện một cách sinh động những bước ngoặt lịch sử, từ các trận chiến vang danh đến những danh nhân tiêu biểu. Do đó, rất nhiều bậc phụ huynh đã không tiếc tiền “rước” một bộ sách về nhà, mong muốn trở thành một tài liệu hấp dẫn để các con mình tìm hiểu thật sâu về lịch sử nước nhà.

Do được chuẩn bị kỹ lưỡng, học hỏi từ các cuốn sách bách khoa nổi tiếng của thế giới, lại được bổ sung cuối mỗi phần những bài khái quát về Trung Quốc và phương Tây trong cùng giai đoạn, giúp người xem có cái nhìn bao quát về lịch sử thế giới.

Ngoài ra, mục “Nghìn năm văn hiến” còn tập hợp đầy đủ hình ảnh điểm lại những thành tựu đặc sắc trên nhiều lĩnh vực của nước ta, từ văn học, tranh dân gian, điêu khắc cổ, lễ hội, âm nhạc cổ truyền, võ cổ truyền, y học cổ truyền... Do đó, không bất ngờ khi bộ "Lịch sử Việt Nam bằng hình" đã được vinh danh hạng cao nhất Giải Sách Quốc gia lần thứ 8, trao tháng 3.2026 vừa qua.

Trong mảng lịch sử, cuốn sách "Gia đình, bạn bè và đất nước" của nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình là một hiện tượng của năm 2025. Theo thông tin từ đại diện NXB Chính trị quốc gia - Sự thật chia sẻ cuối năm 2025, cuốn sách tái bản đã bán ra tới 67.000 bản chỉ trong vòng 2 tháng. Đây là một con số ấn tượng đối với hồi ký của một chính trị gia.

Nguyên nhân của sự thu hút này một phần nhờ ảnh hưởng của các chiến dịch truyền thông liên quan đến loạt sự kiện kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (A80), đặc biệt là sự lan tỏa của bộ phim điện ảnh "Mưa đỏ" gây xôn xao dư luận, trong đó có điểm qua diễn biến của Hội nghị Paris và hình ảnh vị trưởng phái đoàn ngoại giao của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam, mà bà Nguyễn Thị Bình là nguyên mẫu.

Tuy nhiên, việc cuốn sách trở nên “hot” chủ yếu nhờ vào nội dung của nó, vì đây là một cuốn hồi ký thấm đẫm cảm xúc và ký ức. Bên cạnh đó, tác phẩm thu hút bởi sức hấp dẫn của một nhân vật đáng kính, được cả thế giới trìu mến gọi với cái tên “Madame Bình”; nhất là khi bà Nguyễn Thị Bình đã được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Anh hùng lao động vào tháng 8.2025.

Bên cạnh những câu chuyện của “cuộc chiến” trên mặt trận ngoại giao, cuốn sách còn đem tới những câu chuyện xúc động - như ký ức tuổi thơ bên cạnh gia đình yêu thương, những nỗi đau thầm lặng khi phải xa cách chồng con vì nhiệm vụ cách mạng, hay những tháng ngày trong tù mà tinh thần không hề gục ngã. Câu chuyện của riêng bà Bình tiêu biểu cho hàng triệu phụ nữ Việt Nam trong thời chiến - những người mẹ, người vợ lặng thầm gánh vác nỗi đau để đất nước được yên bình.

Đặc biệt, nội dung sách chứa đựng những thông tin thú vị về hành trình thực hiện sứ mệnh “ngoại giao nhân dân” của bà Bình và các đồng sự, kết nối được trái tim không chỉ bạn bè yêu chuộng hòa bình trên khắp thế giới, mà còn của rất nhiều chính khách, nguyên thủ các quốc gia. Chính điều đó đã góp phần mang đến cho Việt Nam sự ủng hộ quý báu từ bạn bè quốc tế để giành được chiến thắng quan trọng trên mặt trận ngoại giao.

Cũng là một cuốn sách phi hư cấu về đề tài lịch sử, "Hồi ức Quảng Trị" do nhà văn, nhà báo Nguyễn Thụy Kha biên soạn, đã được tái bản trong dịp A80 vừa qua và được đông đảo bạn đọc yêu thích, nhất là khi nhu cầu tìm hiểu thông tin về mặt trận thành cổ Quảng Trị mùa Hè năm 1972 tăng cao do “cơn sốt” từ bộ phim "Mưa đỏ" tạo ra.

Cuốn sách đem đến cho độc giả cái nhìn nhiều chiều, khắc họa sự tàn khốc của trận chiến ở thành cổ suốt 81 ngày đêm.

Nhờ nội dung giản dị và chân thực, cuốn sách chạm vào tình cảm của độc giả khi nhận ra nỗi đau của người lính không bùng nổ ở những trận đánh lớn mà lẩn khuất trong chi tiết nhỏ như nỗi nhớ nhà, sự cận kề cái chết, niềm vui ngắn ngủi, sự đối lập tâm thế hai người lính.

Trong số các tác phẩm phi hư cấu về đề tài lịch sử, cuốn sách "Những mảnh ký ức 1979 - 1989 - Chuyện kể từ Biên giới phía Bắc" của nhóm tác giả Đào Thanh Huyền, Hà Hương và Phạm Hoài Thanh (NXB Trẻ), cũng thành công nhờ được thể hiện đa phương diện và đa góc nhìn như vậy. Từ những mảnh hồi ức của 120 nhân chứng sống, cuốn sách thể hiện cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tập trung ở hai mốc thời gian 1979 và 1984, đem đến cho độc giả những giá trị về tình yêu hòa bình, yêu quê hương, đất nước và ý chí quật cường của mỗi người dân Việt Nam chúng ta.

Cũng thuộc dòng tự truyện, hồi ký, các tác phẩm của tác giả Nguyễn Thị Xuân Phương như: "Gánh gánh gồng gồng", "Khắc đi khắc đến", hay của Phan Thúy Hà như "Gia đình", "Đừng kể tên tôi", "Những ngày tháng năm" lại là những lát cắt mỏng trong lịch sử, khắc họa từ câu chuyện của những nhân vật, gia đình bình thường, đôi khi là nhỏ bé, nhưng qua đó cũng cho độc giả thấy được bối cảnh chung của lịch sử đất nước.

Ở mảng truyện lịch sử thiếu nhi, có lẽ được yêu thích nhất là bộ "Lịch sử Việt Nam" bằng tranh của NXB Trẻ, do nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng chủ biên. Nhờ được thể hiện bằng hình thức truyện tranh, gần gũi và hấp dẫn thiếu nhi, bộ sách liên tục được các bậc phụ huynh và các em nhỏ tìm mua, nên được tái bản tới hơn 30 lần cả ở phiên bản bộ dày (trọn bộ 8 tập) hay bộ mỏng (53 tập) và còn được ra mắt ở phiên bản tiếng Anh.

Mảng sách nghiên cứu lịch sử có đối tượng độc giả hẹp hơn, nhưng cũng có thể kể đến những bộ sách quan trọng như: "Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ 20" của nhà nghiên cứu Lê Thành Khôi hay "Việt Nam sử lược" của Trần Trọng Kim vẫn được bán khá tốt trong mỗi lần tái bản.

Với tác giả trong nước, sách nghiên cứu về những lát cắt nhỏ của lịch sử, như cuốn "Lược sử Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại" của nhóm tác giả Trần Trọng Dương, Phạm Vũ Lộc, Nguyễn Ngọc Phương Đông, do NXB Đại học Sư phạm vừa phát hành đầu năm 2026, cũng đã được tái bản, cho thấy tín hiệu tích cực của mảng sách nghiên cứu lịch sử trên thị trường xuất bản hiện nay.

Nguồn: laodong.vn